De Sophie af Koge

Eind april 2004 heeft de Zeenon in clubverband gevist vanuit het kleine schiereiland Kegnaess. Dat ligt aan de uiterste zuidoostpunt van Jutland in Denemarken. De huisjesverhuurder adviseerde ons om minimaal 1 km haaks vanaf het strand richting de Duitse vuurtoren “Kalkgrund “te varen alvorens links of rechts af te slaan. De nabije kust is ondiep en de bodem ligt bezaaid met grote stenen. Minimaal één Zeenonner weet inmiddels dat die stenen hard zijn.

plaatje niet gevonden

Op zo’n 3,5 km (N 54:50,118/ 09:55,016 ED 50) ligt het wrakje “Sophie” met een leerzame geschiedenis. Duikers beweren dat daar de gul van 30-50 cm lengte volop aanwezig is. Het begroeide wrak ligt op 28 meter diepte en steekt zo’n 3,5 meter hoog. Het ruim is gedeeltelijk met sediment (grond, slib) gevuld. De bodem is nogal modderig.

De Sophie was (is) een vrachtzeilschip dat in 1911 in Rendsburg (Duitsland) werd gebouwd. Het schip werd gemaakt uit zwaar eikenhout volgens de traditionele karveelbouwwijze. Haar eerste naam was “Henriette”. Een paar jaar later werd ze verkocht en omgedoopt tot “Sophie af Koge”. De afmetingen waren: 25 m lang, 6 m breed met een geladen diepgang van 2,5 meter. In 1925 werd een dieselmotor ingebouwd. De lading waarmee ze ten onder ging bestond uit 30 ton cement in zakken. De scheepsinhoud bedroeg 72 BRT. Een bruto register ton is een volumemaat waarmee de omvang van de totale scheepsruimte met aftrek van enkele niet voor vracht bestemde ruimten (zoals de verblijven voor de bemanning) wordt opgegeven. Eén BRT heeft een volume van 2,83 kubieke meter. Het schip met bestemming Graosten vertrok uit Aalborg (Noord-Jutland). Graosten ligt aan de Flensburgfjord ongeveer 20 km westelijk van Kegnaess. Het vaarplan was om in zuidelijke richting via het Kattegat naar de Grote Belt te varen en dan de oostkust van Funen te volgen. Vervolgens westwaarts door de nauwe Svendborg Sund te gaan om voorbij het eiland Aero een zuidelijke koers te nemen richting Flensburgfjord. Over water een afstand van 350 km.

plaatje niet gevonden

De reis zou enkele dagen duren en verliep aanvankelijk voorspoedig. Tot op de avond van 21 augustus 1930. Het weer was die dag steeds slechter geworden en inmiddels veranderd in noodweer. Het water viel met bakken naar beneden en dat ging gepaard met zware onweersbuien en heel veel wind. Het zicht was belabberd en beperkt tot enkele tientallen meters. Elektronische navigatiemiddelen waren er nog niet en dus kon er slechts op eigen waarneming worden genavigeerd.

Om 20.00 uur rondde men de landtong Skjoldnaes aan de noordwestkant van het eiland Aero, zuidelijk van Funen. De koers was nu zuidzuidwest. Het was nog zo’n 18 km, tot voorbij het Pols Rev, voordat de Flensburgfjord in westelijke richting binnen gevaren kon worden. Het Pols Rev is een rif dat zich onderwater uitstrekt vanaf de zuidpunt van het eiland Als (zuidoost Jutland) in zuidelijke richting over een lengte van ca. 2 km. De waterdiepte boven dit rif varieert van krap 2 tot 4 meter. De zuidpunt van dit rif was gemarkeerd met een belboei. Een belboei is een markeringsboei voorzien van een bel. De bel wordt door de golfbeweging geactiveerd. Zo rond 21.30 uur meende de bemanning het geluid van een bel te horen. Dat kon niet anders dan de belboei op de zuidpunt van het Pols Rev zijn. Het geluid kwam van bakboordzijde. Omdat het rif ten oosten gerond moest worden had men echter de bel van stuurboordzijde moeten horen. Men zat dus boven het rif! Onmiddellijk peilde de bemanning de waterdiepte, maar het was al te laat! Eerst stuiterde het voorschip met veel geweld op de harde bodem en even later deed het achterschip dat op de daar aanwezige keien nog eens over. Het lukte om het schip in oostelijke richting los te varen en vervolgens zuidelijker, met de boei nu wel aan stuurboordzijde, alsnog het rif te ronden. Maar het schip was flink lek geslagen en het water stroomde met geweld naar binnen. Het water kwam steeds hoger en toen de motor uitviel stopten ook de pompen. Het was de bemanning glashelder dat ze de strijd met de zee verloren hadden. Noodsignalen werden afgevuurd en met een bijbootje verlieten ze het zinkende schip. Om 23.00 uur en 12 km westelijk van het rif zonk de “Sophie” al bellenblazend naar de bodem van de Flensburgfjord. Om ca. 24.00 uur nam het 2 km verderop verankerde Duitse lichtschip “Kalkgrund” de schipbreukelingen aan boord. Was het een navigatiefout of was er gegokt met het nemen van een wat kortere route over het rif? Een Deense rechtbank veroordeelde 4 dagen later, op 25-08-1930, de kapiteineigenaar van het schip wegens slecht zeemanschap tot een geldboete.

Peter Meulenberg, Zeenon 59

Deutsche Fischerpruefung

Appie LÖhr heeft uitgebreide internationale contacten en door zijn initiatief hebben afgelopen herfst 15 Zeenonners deel kunnen nemen aan de Vorbreitungslehrgang zum ablegen der Deutsche Fischerpruefung. Appie had het goed georganiseerd via

Kabeljauw in de Noordzee

De kabeljauw of gul in de Noordzee luistert naar de mooie naam Gadus Morhua Morhua. De ondersoort in de Oostzee schijnt Gadus Morhua Callarias te heten. IJsland, Noorwegen en Spanje vangen de meeste gul,

In overtreding

Bijna alweer vergeten, maar deze voorzomer waren er toch echt een aantal prachtige dagen. Op zon mooie dag was ik op de Eems onderweg van Delfzijl naar de Gele Paal, waar ik met een oud-collega (een echte visliefhebber)